Pałac z XVIII w. Lewin Brzeski

     Zespół pałacowy w Lewinie Brzeskim to przykład połączenia barokowej architektury pałacowej z klasycystycznymi budynkami gospodarczymi. Lewin Brzeski od swoich początków należał do księstwa opolskiego, a od 1329 roku do księstwa legnicko-brzeskiego. W połowie XIII wieku stał się własnością rodu Pogorzelskich, a od 1509 do 1796 roku należał do hrabiów von Beess. W 1722 roku Otton Leopold von Beess zlecił budowę nowego pałacu na miejscu spalonego w 1666 roku. W 1796 r. pałac trafił do hrabiego Hansa Gottlieba von Stoscha, a później do rodziny von Eckardstein, która dokonała jego gruntownej renowacji. W 1886 r. posiadłość przejęli bracia Scholzowie, a ostatnim właścicielem przed II wojną światową był Friedrich Bilzer. Pod koniec wojny w pałacu zorganizowano szpital wojskowy, a po 1945 r. obiekt przejęło państwo i funkcjonowała tam szkoła. Po dwóch pożarach w latach 50., pałac został odnowiony w stanie surowym i pełnił rolę magazynu. Dopiero w latach 2000-2002 pałac został wyremontowany przez Gminę Lewin Brzeski i przekształcony na gimnazjum.

     Zespół pałacowy znajduje się w południowej części miasta, obok małego parku krajobrazowego. Na północ od rezydencji, w pobliżu kościoła ewangelickiego, stoją budynki gospodarcze. Pałac, zbudowany na planie podkowy, posiada trzy skrzydła, dwie kondygnacje i czterospadowe dachy. Fasada północna ma 13 osi, z głównym wejściem zdobionym balkonowym portalem. W elewacji południowej okna są zamknięte łukami półkolistymi. Wnętrze pałacu jest dwutraktowe, a w niektórych pomieszczeniach zachowały się sklepienia kolebkowe.

      Przed pałacem znajduje się dziedziniec otoczony skrzydłami budynku i murem z arkadami oraz ozdobnymi bramami. Naprzeciw pałacu stoją oficyny, które pełniły funkcje mieszkalne i gospodarcze, a ich architektura zdradza klasycystyczny rodowód. Pałac jest dostępny do zwiedzania.